Materiał drzewny
pozyskiwany jest ze ściętych pni różnych gatunków drzew iglastych i liściastych,
które są zróżnicowane pod względem właściwości fizycznych jak i
technicznych.Poszczególne gatunki drewna cechuje odmienna budowa anatomiczna,
która w znacznej mierze decyduje o takich parametrach drewna jak: gęstość,
barwa, rysunek drewna, twardość, łupliwość, wytrzymałość na zginanie, ściskanie
i rozciąganie.Budowa drewna ze względu na jego wygląd i cechy naturalne zależy
od miejsca w pniu, z którego drewno pochodzi. Do charakterystycznych cech
gatunku należy również barwa drewna. W przypadku wielu gatunków mamy do
czynienia z widocznym szczególnie na przekroju poprzecznym wyraźnym jej
zróżnicowaniem; a mianowicie : drewno wewnętrznej części przekroju zajmujące
przestrzeń między rdzeniem a bielem, zwane twardzielą, ma barwę ciemniejszą,
drewno części obwodowej , zwanej bielem - ma barwę jaśniejszą. Biel i twardziel
wykazują odmienne cechy technologiczne, drewno twardziel ma zdecydowanie większą
trwałość niż biel. Niekiedy występuje twardziel niezabartwiona lub tzw. :
fałszywa - uwidaczniająca się szeroką skalą odcieni barwy.
Poniżej krótka
charakterystyka wybranych gatunków drewna - wykorzystywanych najczęściej w
produkcji podłóg drewnianych.
DĄB QUERCUS
Dąb (Quercus) to ok. 600 gatunków drzew i krzewów występujących głównie w
obszarach umiarkowanych półkuli północnej. Osiąga wysokość 40 m,
charakterystyczne owoce, tzw. żołędzie. Najbardziej pospolitym i przeznaczonym
na produkcje podłóg jest dąb szypułkowy. Dąb jest bardzo ważnym drzewem
użytkowym, należy do grupy gatunków twardzielowych. Posiada biel wąski,
jasnożółty, nietrwały i nieużyteczny. Twardziel o barwie od jasnej do
ciemnobrunatnej- bardzo trwała.Cechą charakterystyczną dębu są dość liczne sęki
o zabarwieniu ciemniejszym od drewna oraz o bardzo nieregularnym rozmieszczeniu.
Słoje dębu są bardzo wyraźne. Drewno jest ciężkie, twarde, odporne na działanie
wody, dobrze łupliwe. Drewno szerokosloiste- jest twarde ma dobre właściwości
mechaniczne, sprawia duże trudności przy obróbce, natomiast wąskosłoiste- jest
drewnem miękkim, łatwym w obróbce, sprawiającym jednak trudności przy suszeniu,
bowiem ma tendencję do paczenia i pękania. Drewno bukowe stosuje się w
budownictwie (podłogi, schody), stolarstwie i meblarstwie, również do suchej
destylacji drewna. Drewno poddane długotrwałemu działaniu wody czernieje, dając
tzw. dąb czarny, surowiec ceniony w meblarstwie i zdobnictwie. Bardzo odporne
drewno posiada dąb indyjski (Tectona grandis). Z kory dębu korkowego,
występującego w Portugalii i Hiszpanii, otrzymuje się korek. Kora innych
gatunków zawiera duże ilości garbników używanych przy wyprawianiu skór oraz w
lecznictwie. ęłęóGęstość pozorna drewna dębowego powietrzno-suchego wynosi 0,69
g/cm3; całkowity skurcz objętościowy 12,6%; wytrzymałość na ściskanie wzdłuż
włókien 55, w poprzek włókien 11 MPa; na rozciąganie wzdłuż włókien 90, w
poprzek włókien 4 MPa; na zginanie statyczne 94 MPa.
BRZOZA
Drewno brzozowe należy do gatunku drzew beztwardzielowych. Należy do średnio
twardych gatunków drewna stąd też bezpieczniej jest stosować ją do pomieszczeń o
mniejszym natężeniu ruchu. Cechą charakterystyczną brzozy jest jej łupliwość,
mała trwalośc oraz dobre właściwośći mechaniczne jak i zdolność do łatwego
wybarwiania, polerowania, nasycania.Ze względu na swój srebrzysty połysk sprawia
wrażenie trójwymiarowości rysunku drewna.Posiada jednolitą zwartą strukturę o
białej barwie z lekkim żółtawym lub czerwonawym odcieniem. słoje i promienie
rdzeniowe są bardzo słabo widoczne.Jej ciepła i stonowana barwa sprawia wrażenie
bardzo spokojnej i przyjaznej dla oka podlogi, dzięki czemu doskonale sprawdza
się w pomieszczeniach zarówno sypialnianych jak i w pomieszczeniech
przeznaczonych np do medytacji. ęłęóGęstość pozorna drewna brzozowego
powietrzno-suchego wynosi 0,65 g/cm3; całkowity skurcz objętościowy 14,2%;
wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien 43 MPa; na rozciąganie wzdłuż włókien
137, w poprzek włókien 7 MPa; na zginanie statyczne 125 MPa.
BUK (FAGUS SILVATICA)
Znanych jest ok. 10 gatunków buków w tym często spotykany w Polsce buk
zwyczajny (fagus sylvatica) oraz jego przeróżne odmiany -purpurowa, wycinana czy
zwisająca, a także gatunki spotykane w parkach czy arboretach: buk wschodni
(fagus orientalis), buk amerykański (fagus grandifolia), buk Englera (fagus
engleriana) i buk japoński (fagus japonica).Drewno bukowe jest drewnem twardym,
ciężkim i łupliwym o bardzo wyraźnym rysunku słoi z barwą białą o odcieniu
różowymDrewno to ma wystarczającą twardość dla parkietu i posiada delikatną,
prostowłóknistą, a więc spokojną strukturę. Buk jest drewnem, które posiada duży
skurcz własny, tzn. jest drewnem mocno pracującym (na podłodze mogą pojawić się
szczeliny pomiędzy poszczególnymi elementami), które łatwo pęka i pęcznieje.
Należy do gatunku drzew o małej trwałości, sprawiającym trudności przy
konserwcji Ponieważ drewno bukowe charakteryzuje sie jasną, miodową barwą
-podłoga wykonana z tego gatunku drewna niewątpliwie nada pomieszczeniu bardzo
ciepły i spokojny charakter. Ten neutralny gatunek drewna nie zobowiązuje do
zachowania konkretnego stylu aranżacji. ęłęóGęstość pozorna drewna bukowego
powietrzno-suchego wynosi 0,73 g/cm3; całkowity skurcz objętościowy 17,6%;
wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien 53, w poprzek włókien 9 MPa; na
rozciąganie wzdłuż włókien 135, w poprzek włókien 7 MPa; na zginanie statyczne
105 MPa.
JESION FRAXINUS
Gatunek drewna należący do rodziny oliwkowatych. Gatunek twardzielowaty o
twardzieli zabarwionej i oraz nie- zabarwionej.W Polsce jest to dzikie drzewo
leśne zaliczane do najbardziej cennych, szlachetnych gatunków rodzimych drzew
liściastych. Wymaga gleb żyznych, głębokich, pulchnych, wilgotnych lub mokrych.
Występuje w dolinach rzecznych gdzie z olszą i dębem tworzy drzewostany. Zasięg
jesionu jest stosunkowo rozległy - występuje w całej Europie, na Krymie i
Kaukazie, a także w Azji. Jest to drzewo średniej wielkości, wysokości 25-35 m i
średnicy do ok. 100 cm. Dożywa mniej więcej 300 lat, przy czym w wieku ok. 100
lat następuje zahamowanie przyrostu na wysokość. Pień drzew rosnących
szczególnie w zwarciu leśnym jest dobrze wyrośnięty, długi, prosty, do wysokości
ok. 20 m. Drewno jesionowe posiada biel biel wąski, zabarwienie od od jasno- lub
ciemnożółtej do jasnobrązowej. Twardziel niezabarwiona- posiada tę samą barwę co
biel, zabarwiona- przybiera barwę brązową lub brunatną. Jesion odznacza się
bardzo wyraźnym rysunkiem słojów. Właściwości drewna zależą od w znacznej mierze
od szerokości słojów. Drewno jesionowe szerokosłoiste jest bardzo twarde
odznacza sie dużą wytrzymalością i trudnościami przy obróbce. Drewno
wąskosłoiste cechuje się mniejszą twardością. To drewno o właściwościach
bardziej sprężystych- ogólnie jest łatwiejsze w obróbce. Drewno to nadaje się na
okleiny skrawane płasko i obwodowo; do produkcji mebli, okładzin, parkietu;
drewno konstrukcyjne średnich wymagań szczególnie do zabudowy wnętrz.
ęłęóGęstość pozorna drewna jesionowego powietrzno-suchego wynosi 0,75 g/cm3;
całkowity skurcz objętościowy 13,6%; wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien
48, w poprzek włókien 11 MPa; na rozciąganie wzdłuż włókien 104, w poprzek
włókien 7 MPa; na zginanie statyczne 99 MPa.
ORZECH JUNGLANS REGIA L.
Na świecie rośnie około 15 gatunków orzecha. Występują one w Ameryce Płn. i
Środkowej oraz w Azji i Europie Płd. Przez Polskę przebiega północnagranica
zasięgu występowania orzecha. Wysokość drzew do 30 m, wiek 300 do 600 lat-
(źródła nie są zgodne). Najważniejsze gatunki amerykańskie to: Junglasnigra L. -
orzech czarny, Junglas cinera L. - orzech szary, Junglans cirdiformisMaxim. -
orzech sercowaty. Drzewo osiąga wysokość do 30 m i średnicę do 2 m. Drzewo
orzecha należy do szybkorosnących. Biel i twardzielwyraźnie oddzielone.
Twardziel tego drewna jest najczęściej o pięknym wzorzystym rysunku. Barwa
twardzieli w zależnościod wieku i warunków siedliskowych szarobrązowa do
ciemnobrunatnej. Drewno posiada często falisty przebieg włókien, o matowym
połysku. Drewno bardzo dekoracyjne, w stanie świeżym posiada przyjemny
kwaskowaty zapach. Wysuszone liście i świeże łupiny orzecha zawierają garbnikii
olejki eteryczne, a także jeszcze inne substancje o właściwościach
farmaceutyków. Drewno orzecha nie sprawia trudności w obróbce mechanicznej,
drewno łatwo skrawa się zarówno obwodowo, jak i płasko. Po starannym wysuszeniu
drewno prawie nie wykazuje zmian.
W a d y d r e w n a: krzywizny, niecylindryczność, przemieszczeniatwardzieli,
skręt włókien, widlastość, fałszywa twardziel, przebarwieniaoksydacyjne,
pęknięcia mrozowe, pęknięcia okrężne, zgnilizny, chodnikiowadzie, szkody
wywołane przez ptactwo (dzięcioły).
T r w a ł o ś ć: biel ma niewielką trwałość; twardziel trochę podatnana
zaatakowanie przez grzyby i owady, drewno nie jest odporne na działaniewarunków
atmosferycznych.
Z a s t o s o w a n i e: do produkcji oklein, na meble, okładziny,wystrój
wnętrz, na parkiety, wszelkie obudowy, na wyroby toczone, do rzeźbienia,na
instrumenty muzyczne, intarsje, kolby strzelb, galanterię drobną, ramyobrazów.
Gatunek drewna należący do twardzielowych, o bielu szerokim w barwie
białoszarawej, oraz o twardzieli szarobrunatnejz odcieniem fioletowym z plamami
i smugami w kolorze czarnym. Drewno orzecha charakteryzuje się wyraźnym
rysunkiem słojów, o średniej twardości. Jest drewnem łupliwym, łatwym w obróbce
o bardzo dobrych właściwościach mechanicznych. Gęstość pozorna drewna
orzechowego powietrzno-suchego wynosi 0,68 g/cm3; całkowity skurcz objętościowy
13,9%; wytrzymałość na ściskanie wzdłuż włókien 58, w poprzek włókien 7 MPa; na
rozciąganie wzdłuż włókien 100, w poprzek włókien 3,5 MPa; na zginanie statyczne
119 MPa.
Drewno orzechowe wykorzystuje się do wyrobu oklein, mebli, modeli odlewniczych,
zabawek, elementów wyposażenia wnętrz oraz do produkcji łoży do myśliwskiej
broni palnej.
ACAJOU
Acajou (Mahogany, Mahoń). Drewno pochodzi z niższych rejonów lasów
tropikalnych Afryki, od Sierra Leone do Ghany. Z południowo-wschodniej Nigerii
do Ugandy i Zairu. Drzewna osiągają wysokość do 50-55 m wysokości, a średnicę do
1,2 m. Kolor drewna jest początkowo różowy, a następnie ciemnieje do czerwonego
i czerwono-brązowego. Drewno ma naturalny blask. Świeżo ścięte drewno ma kolor
żółtawy. Twardość drewna jest podobna do polskiego dębu. Jest to drewno mało
wrażliwe na zmiany wilgotności. Materiał łatwy w obróbce mechanicznej. Pozyskuje
się z niego forniry, stosuje na sklejki, w szkutnictwie i galanterii drzewnej.
Wyrabia się parapety, schody, parkiety.
BADI
Drewno nazywane w Polsce Badi znane jest w większości krajów europejskich
jako Bilinga lub Opepe. Naturalnym środowiskiem Badi są lasy tropikalne od
wschodniego do zachodniego wybrzeża Afryki. Badi jest drzewem o wysokości do 40
m. Pień dorosłego drzewa osiąga długość 15-25 m i średnicę od 70 do 120 cm. Badi
należy do cięższych gatunków drewna - jego ciężar właściwy bezpośrednio po
ścięciu wynosi ok. 950 do 1100 kg/m3. Po osiągnięciu wilgotności ok. 9% ciężar
spada do 700-900 kg/m3. Drewno Badi charakteryzuje się słoneczną, bardzo ciepłą
kolorystyką - od żółci poprzez pomarańcz do czerwieni i wykazuje tendencję do
znacznego ciemnienia z czasem. Przebieg włókien w Badi jest wyjątkowo zawiły i
pofalowany, co po pokryciu go lakierami pogłębiającymi kolor drewna i
podkreślającymi jego strukturę powoduje powstanie efektów trójwymiarowości na
powierzchni posadzki. Drewno to charakteryzuje się bardzo dobrymi parametrami
wytrzymałościowymi i dużą odpornością na czynniki atmosferyczne. Badi doskonale
się sprawdza przy produkcji podłóg i to zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych,
np. tarasów.
DOUSSIE
(Afzelia africana Harms)- drewno o pięknej kolorystyce (pomarańczowo -
złotej). Wyglądające szczególnie ładnie przy wykończeniu lakierem chemicznym.
Pochodzi ono z zachodniej i centralnej Afryki. Inne nazwy międzynarodowe to:
Lingue, Doussie, Afzelia. Właściwości fizyczne: ciężar właściwy ściętego drewna:
1,100 - 1,200 kg/m3, ciężar właściwy przy 12% średni: 750 kg/m3 - skurcz
styczny: 4,6 % - skurcz promieniowy: 3,1 %. Posiada bardzo mały współczynnik
skurczu objętościowego dzięki temu przy zmianach wilgotności, jest mniejsze
prawdopodobieństwo rozsychania się parkietu. Zastosowanie - schody i podłogi,
zwykłe oraz o wysokiej twardości, wysokiej jakości wykończenia, wewnętrzne i
zewnętrzne, produkcja mebli, stolarka zewnętrzna i wewnętrzna, masywne
konstrukcje, budowa statków. Ma bardzo wysoką naturalną odporność.
IROKO
IROKO - Chlorophora excelsa. Inna nazwa /Kambala, Abang/ Gęstość
600-760kg/m3. Pochodzenie - zachodnia, środkowa i wschodnia Afryka. Drewno dobre
na fornir, parkiet, schody. Ciekawa struktura i teakowy kolor czynią go
poszukiwanym drewnem wykorzystywanym w wykończeniu wnętrz. Iroko to drewno
zróżnicowane kolorystycznie, począwszy od koloru miodowego przechodzi w oliwkowy
aż do czekoladowego brązu. Czasami jego wygląd przypomina oliwkowo- zielony dąb,
także właściwości techniczne tych dwóch gatunków są podobne do siebie. Twarde,
tłustawe w dotyku, odporne na wodę i szkodniki. ciemny gatunek drewna
charakteryzujący się wysoką światłoczułością, posiada twardość na poziomie dębu.
JATOBA HYMENEA COURBARIL/ DAVISII
JATOBA (Courbaril Hymenaea) (zwana też Wiśnią Brazylijską). Inne nazwy:
Algarrobo, Cuapinol, Jatahy, Kawanari, Paquio, Rode Locus, West Indian Locust.
Obszary występowania:
z południowego Meksyku, przez Centralną Amerykę, Indie, do północnych rejonów
Brazylii, Boliwii i Peru. Kolorystyka: Biel świeżo ściętego drewna ma kolor
szaro-biały, natomiast część twardzielowa skłania się do koloru łososiowego,
czerwonego i pomarańczowego, czasem drewno ciemnieje do koloru
czerwono-brązowego z przyprawionymi czarnymi smugami. Z jego właściwym pięknem,
bogatą kolorystyką i ekstremalną twardością gatunek ten należy do najbardziej
popularnych egzotycznych drewien na świecie.
Własności:
Pomijając piękną czerwonobrązową kolorystykę, drewno to w dodatku charakteryzuje
się dużą twardością i trwałością - jatoba jest niezmiernie gęstym i bardzo
mocnym drewnem. Wobec jego dużej gęstości, brazylijska wiśnia jest trudna w
obróbce mechanicznej (cięcie, wiercenie, struganie, szlifowanie), ale dzięki
temu po szlifowaniu otrzymujemy bardzo równa i gładką powierzchnię. Jatoba jest
często używana na podłogi drewniane, elementy narzędzi ręcznych. Dzięki swojej
twardości i dużej odporności na zużycie wytwarza się z niej podkłady kolejowe,
obręcze kół i inne rzeczy. Wykonuję się również meble i inne produkty
stolarskie.
LAPACHO
Pod nazwą Lapacho znane jest ponad 250 rodzin drzew, wszystkie występujące w
Ameryce Południowej, przede wszystkim rodziny Ipe Lapacho i Pau Rosso w
Brazylii, rodziny Lapacho i Pau darco w Paragwaju oraz Lapacho, Lapacho Negro i
Ipe Preto w Argentynie. W krajach, gdzie język portugalski jest bardziej
rozpowszechniony nazwami częściej stosowanymi lokalnie (także używanymi w handlu
międzynarodowym) są Ipé, Tabejo i Queschua, natomiast w krajach, w których mówi
się po hiszpańsku spotykana jest częściej nazwa Lapacho, jej odpowiednik naukowy
Tabebuja, a także Tajibo. Lapacho jest wiecznie zielonym drzewem o
charakterystycznych purpurowych kwiatach. Drzewo osiąga wysokość do 35 m. Pień
osiąga długość 10-12 m i średnicę do 1,5 m. Bezpośrednio po ścięciu Lapacho ma
ciężar właściwy w granicach 1.100 kg/m3, który po osiągnięciu wilgotności ok. 9%
spada do ok. 900-950 kg/m3.
Drewno Lapacho jest barwne, od żółci poprzez zieleń i czerwień do ciemnego brązu
i czerni, o bardzo wyraźnym, zawiłym uzwojeniu. Właściwości Lapacho i naturalna
obecność substancji tłuszczowych w strukturze drewna determinują dobrą
stabilność i bardzo wysoką trwałość tego drewna. Lapacho nie obawia się wody i z
tego powodu należy do gatunków najbardziej odpowiednich do wykonywania podłóg
(nawet w łazienkach), konstrukcji na zewnątrz takich jak tarasy czy nabrzeża
basenów. Naturalna odporność Lapacho na działanie wody słodkiej i słonej jest
tak wysoka, że nie jest nawet konieczne wykonanie jakiejkolwiek warstwy
ochronnej czy impregnacji chemicznej. W porównaniu do sosny Lapacho ma
dwukrotnie większą gęstość i pięciokrotnie wyższą twardość. Parkiet z Lapacho, z
powodu dużej gęstości i twardości drewna, charakteryzuje się wyjątkową
trwałością i odpornością na uszkodzenia mechaniczne.
MERBAU
MERBAU - Intsja bijuga. Drzewo to rośnie na Półwyspie Malezyjskim, Sumatrze,
Borneo, Centralnej i Zachodniej Jawie. Obok teaku azjatyckiego jest najczęściej
importowanym gatunkiem drewna z Azji Południowo-wschodniej. Ma szlachetny,
ciemno-brązowy kolor (od brązowego do brązowo-czerwonego) z mało wyrazistymi
słojami . Ze względu na swoje właściwości mechaniczne i fizyczne jest
rekomendowany jako materiał do produkcji podłóg, schodów, elementów wykończenia
wnętrz. Gatunek o 30% twardszy od dębu i stabilny, jeżeli chodzi o zmiany
wilgotności.
TEAK
Teak, w zależności od kraju pochodzenia nosi różne nazwy: Teak birmański
Moulmein teak, Rangoon teak; Teak tajlandzki may sak, sak; Teak indyjski Malabar
teak; Teak z Jawy Java teak, giati, jati. Teak jest drzewem o wysokości do 40 m.
Pień dorosłego drzewa osiąga długość do 20 m i średnicę od 1,5 do 3 m.
Bezpośrednio po ścięciu Teak ma ciężar właściwy w granicach 800-900 kg/m3, który
po osiągnięciu wilgotności ok. 9% spada do ok. 600- 700 kg/m3. Drewno Teaku
charakteryzuje się dużą różnorodnością barwy, od żółci poprzez czerwień do
ciemnego brązu, często z pojedynczymi czarnymi słojami. Z czasem Teak w
naturalny sposób zmienia swój pierwotny kolor na ciemny brąz. Aby zapobiec temu
procesowi można zastosować do zabezpieczenia powierzchni drewna materiały z
filtrami UV. Teak podobnie jak Lapacho jest niewrażliwe na wodę i z tego powodu
należy do gatunków najbardziej odpowiednich do wykonywania podłóg w łazienkach,
konstrukcji na zewnątrz takich jak nabrzeża basenów, meble ogrodowe czy mostki.
Naturalna odporność Teaku na działanie wody słodkiej i słonej jest jeszcze
wyższa od Lapacho, dlatego drewno to jest wykorzystywane do wykończenia pokładów
jachtów. Teak charakteryzuje się bardzo dużą odpornością na grzyby (z wyjątkiem
drewna plantacyjnego) i insekty. Parkiet z Teaku jest bardzo stabilny i
charakteryzuje się bardzo długim okresem osiągania stanu równowagi
higroskopijnej dlatego może być z powodzeniem układany nawet w łazienkach.
WENGE
Wenge (Spp Millettia, Laurentii Millettia (wenge), Stuhlmannii Millettia
(panga panga). Inne nazwy: Awong, Mpande, Panga - panga. Drzewo rośnie w Afryce
Centralnej, w Kongo i południowych regionach Tanzanii i Mozambiku. Świeżo ścięte
drewno w przypadku twardego wenge (laurentii millettia) ma kolor żółto -
brązowy, ale pod wpływem światła w kilka miesięcy ciemnieje do głębokiego,
jednolitego brązu, prawie czarnego, z odcieniami jaśniejszymi i ciemniejszymi
tworzącymi właściwy deseń (właściwą kolorystykę). Dlatego ważne jest, by kupić
materiał odpowiednio wysezonowany, zanim położymy drewno na podłodze. Po
odpowiednio długim okresie sezonowania na drewnie uwidacznia się wyraźna granica
między żółto-białym kolorem bielu, a twardzielą o właściwym, ciemnym, kolorze.
Gatunek rosnący we Wschodniej Afryce, panga - panga (stuhlmannii millettia) ma
podobne usłojenie i strukturę, ale nie ciemnieje tak bardzo jak wenge.
Właściwości:
Wenge jest gatunkiem bardzo twardym i ciężkim, z doskonałą stabilnością
wymiarową. Z powodu swojej twardości, jest gatunkiem trudnym w obróbce
mechanicznej. Przy cięciu i innej obróbce zaleca się stosowanie narzędzi z
ostrzami z węglików spiekanych. Dzięki dużej odporności na ścieranie, wenge jest
odpowiednim, gatunkiem stosowanym do pomieszczeń mocno użytkowanych i o dużym
natężeniu ruchu. Z drewna wyrabia się głównie parkiety, elementy konstrukcyjne,
stosuje w stolarstwie i elementach zdobniczych (ciemne wstawki w drewnianych
podłogach, dekoracyjne elementy w łazienkach, galanterię drzewną).